czwartek, 18 sierpnia 2016

KONTRAKTOWA LEKCJA - ujarzmianie kontraktu cz. II


Jeśli zdecydowaliśmy się na wdrożenie koncepcji kontraktu klasowego, warto pomyśleć nad formą i sposobem jego wprowadzenia. Poprzednio proponowałam mniej formalne podejście skierowane do dzieci młodszych i młodzieży, wykorzystujące motywy graficzne. Natomiast w poniższym wpisie zaprezentuję bardziej formalną opcję, która sprawdzi się w każdej grupie wiekowej i może być zastosowana zarówno w "kontraktowaniu" licznych grup uczniów jak i indywidualnych. Zachęcam także do przeprowadzania "kontraktowej" lekcji w języku obcym - całościowo lub częściowo, dostosowując jej elementy do umiejętności uczniów.

ROZGRZEWKA


1. Prezentujemy uczniom ilustracje lub video nawiązujące do 
a. jednej sytuacji, pozytywnej lub negatywnej






b. 2 odmiennych sytuacji związanych z przebiegiem lekcji - pozytywnej i negatywnej





3. prowadzimy krótką pogadankę nawiązującą do ilustracji lub video, moderując pytania kierowane do uczniów;  np.:
  1.  Co przedstawiają te zdjęcia?
  2. Co robią uczniowie?
  3. Dlaczego tak robią?
  4. Co robili wcześniej?
  5. Jak się czują i dlaczego?
  6. Która sytuacja podoba Ci się najbardziej i dlaczego?
  7. Co mogliby zrobić uczniowie ze zdjęcia X żeby uniknąć takiej sytuacji?
  8. Jakie warunki powinny być spełnione żeby stworzyć/uniknąć takiej sytuacji?
  9. Kto i co powinien zrobić, jak postąpić, żeby doprowadzić do/uniknąć takiej sytuacji?
  10. Jakiej rady udzieliłbyś swoim rówieśnikom, żeby czuli się tak jak uczniowie ze zdjęcia/nie robili tak, jak uczniowie ze zdjęcia?
  11. Jakie efekty/konsekwencje przyniesie to w niedalekiej przyszłości?
  12. Dlaczego takie zachowanie jest ważne/niepoprawne?

4. uczniowie mogą prowadzić dyskusje, pracować w parach lub grupach, w zależności od preferencji


5. uczniowie mogą też odgrywać przykładowe dialogi/scenki z wybranymi postaciami ze zdjęć, pokazując cały przebieg wydarzeń, prowadzących do domniemanych konsekwencji, a następnie wspólnie dzielić się refleksjami na temat przekazu scen



KONTRAKTOWA BURZA MÓZGÓW

Po tak przeprowadzonej rozgrzewce uczniowie mogą przejść do "burzy mózgów" mającej na celu utworzenie zbioru najważniejszych zasad, jakimi będą kierować się w ciągu najbliższego czasu.


Wyjaśniamy, że będziemy tworzyć kontrakt, w którym zawrzemy wspólnie wypracowane zasady współpracy w ważnych dla nasz obszarach. Nauczyciel podkreśla,  że zależy mu na wkładzie uczniów, gdyż to ze względu na nich wdraża ten pomysł; że sam również będzie uczestniczył  tworzeniu "klasowej umowy". Warto zapytać uczniów, co sądzą o tym pomyśle; jakie zalety czy wady w nim dostrzegają; oraz samemu wspomnieć o powodach, dla których chcemy skorzystać z tego narzędzia (na przykład takie jak tutaj: 5. Dlaczego wdrażanie kontraktu klasowego jest warte uwagi?)


1. Zachęcamy uczniów do pracy w grupach; możemy podzielić uczniów pod kątem zagadnienia, nad którym będą pracować, na przykład GRUPA 1 opracowuje kwestię zachowania, GRUPA 2 - przygotowanie do zajęć, GRUPA 3 - pracę na zajęciach, itd; uczniowie mogą dodać też swoje obszary, o jakich nauczyciel nie wspomniał, na przykład rozmieszczenie stołów i krzeseł w sali, możliwość jedzenia i picia w trakcie lekcji, itp.
  
2. Każda grupa zaopatrzona jest w karteczki samoprzylepne lub duży arkusz szarego papieru




3.  Zachęć uczniów do przeprowadzenia „burzy mózgów”, w trakcie której opracują na przykład 5 najważniejszych zasad jakie należy przestrzegać, aby zagadnienie nad którym pracują odbywało się najbardziej efektywnie

4. nauczyciel również przygotowuje swoje postulaty, na przykład po jednym z każdego zagadnienia 

PRZYKŁADOWE ZAGADNIENIA:
- warunki do nauki
- warunki do nauczania
- spożywanie posiłków/napojów
- komunikowanie się
- prowadzenie rozmów
- słuchanie innych
- sposób odnoszenia się do siebie na wzajem
- sposób wypowiadania się
- używanie języka obcego 
- traktowanie innych
- przeprowadzanie dyskusji
- sytuacje konfliktowe
- odpowiedź zwrotna na wystąpienia na forum klasy czy szkoły
- urządzenia i gadżety
- korzystanie z mienia szkoły/wyposażenia klasy
- stosunek do własności innych osób
- zachowanie w trakcie pracy w parach lub grupach
- aktywność/praca indywidualna na zajęciach
- polecenia nauczyciela
- zadania domowe
- przygotowanie do zajęć 
- ogólne zachowanie/dyscyplina
- dotrzymywanie terminów 
- punktualność
- atmosfera
- bezpieczeństwo
- wzajemne relacje
- kartkówki
- sprawdziany 
- inne

5. po ustalonym wcześniej czasie, uczniowie przedstawiają grupowo wypracowane sugestie

- jeśli pracowali na samoprzylepnych karteczkach wówczas przyczepiają je na tablicy pod hasłem swojego zagadnienia (lub bez grupowania, jeśli postulaty dotyczyły dowolnych tematów)
- jeśli grupa pracowała zapisując postulaty na większych kartkach lub brystolu wówczas 
prezentują taką przed pozostałymi uczniami, na przykład zawieszając na tablicy;  
w międzyczasie nauczyciel lub wyznaczeni uczniowie, zapisują każdą z sugestii na tablicy, wprowadzając podział na kategorie lub bez takiego podziału
- w trakcie prezentowania propozycji przez jedną grupę, inne analizują te sugestie, uzupełniają jeśli uważają, że coś zostało pominięte
- warto wspólnie omówić także pozytywne skutki wynikające z przestrzegania danej zasady, oraz te negatywne  płynące z jej łamania, zachęcając uczniów do podzielenia się przemyśleniami i doświadczeniem :)

na przykład:
"systematyczne odrabianie zadań domowych spowoduje, że będę więcej pamiętał z lekcji; 
natomiast kiedy tego nie zrobię, nie utrwalę materiału tak jak należy i będę musiał 
spędzić więcej czasu nadrabiając zaległości i przygotowując się do sprawdzianów"

- nauczyciel również wyraża swoje zdanie na ten temat dzieląc się doświadczeniem
 i zachęcając uczniów do refleksji, jeśli któryś z postulatów jest w jakiś sposób zbyt "liberalny" :)
- kiedy lista będzie gotowa, ustalamy ilość zasad jakie znajdą się w kontrakcie: uczniowie wspólnie decydują, które z zasad w obrębie każdego z zagadnień są dla nich najważniejsze; 
można zrobić to w formie głosowania przez podniesienie ręki, 
zsumowania głosów i umieszczenia odpowiedniej cyfry przy danym postulacie

6. warto pozostawić "otwartą furtkę" na przyszłość - w trakcie realizowania niektóre postulaty przejdą weryfikację w praktyce; może okazać się, że zajdzie konieczność dodania lub usunięcia któregoś z postulatów 

7. w kontrakcie możemy ustalić także listę nagród lub konsekwencji za złamanie 
poszczególnych zasad, nagradzać albo wyciągać konsekwencje od indywidualnych uczniów, pamiętając o tym, żeby nie robić tego emocjonalnie

osobiście planuję zastosować inne podejście  - oprócz odwołania się do danej zasady w przypadku zarówno pozytywnych jak i negatywnych zachowań, omówienia i zwrócenia uwagi na ich dobre czy złe skutki, skupię się na metodzie zysków i strat

- za każdym razem, kiedy zauważę realizowanie lub łamanie postanowień kontraktu, odwołam się do odpowiedniego punktu

- zachęcę też uczniów do tego, aby czujnie analizowali swoje zachowania i zachowania równieśników po to aby podzielili się własnymi przemyśleniami i wnioskami dotyczącymi korzyści lub strat wynikających z danego zachowania

- jeśli było to coś pozytywnego, zapytam jak dokładnie wpłynęło to lub wpłynie na danego ucznia i nas wszystkich

- jeśli było to coś negatywnego, wówczas zapytam jakie są lub jakie mogą być tego konsekwencje, jak można to naprawić i będę oczekiwać rozwiązania zaproponowanego przez "delikwenta"  

- jeśli uczniowie będą systematycznie realizować poszczególne postanowienia kontraktu, zaznaczę to na swojej prywatnej oraz klasowej wersji, na przykład punktami, kropkami czy cyframi odpowiadającymi ilości "dobrych uczynków", i po powiedzmy 8. odniesieniu się do danej zasady nagrodzę grupę możliwością zmodyfikowania tej zasady albo dodania jednego postulatu, jaki wcześniej nie został ujęty
-  jeśli któraś z zasad będzie notorycznie łamana, 
lub nastąpi jej złamanie powiedzmy 8 razy, wówczas skreślimy z listy dany postulat,
a na jego miejsce dodam nową bardziej restrykcyjną propozycję;

- podobnie będzie w przypadku łamania któregoś z postanowień przeze mnie; jeśli na przykład spóźnię się z oddaniem  pracy domowej na wcześniej ustalony czas, wówczas skreślimy ten punkt, a na jego miejsce uczniowie ustalą nowy lub ten, 
który wcześniej nie wszedł na listę
- negatywne punkty będą mogły być redukowane realizacją tych dobrych w obrębie tego samego zobowiązania

- jeśli natomiast nic z powyższych nie przyniesie skutku, trzeba odwołać się już do bardziej formalnych rozporządzeń i zawartych w nich konsekwencji 

8. zasady powinny być ujęte dość prosto i zrozumiale, unikając wyrażeń zawierających "NIE", natomiast bardziej skupiać się na zobowiązaniach, np. "moim obowiązkiem jest ... " lub "zobowiązuję się do";
myślę, że rozpoczęcie kontraktu deklaracją "będę pamiętał o ... (szanowaniu zdania innych / przychodzeniu na lekcję na czas / odrabianiu zadań domowych w ustalonym terminie/ itd)" powinno się sprawdzić

9. ostateczna wersja kontraktu może przyjąć różne formy:
- zdjęcia na którym widnieją wszystkie postulaty z zawieszonych na tablicy karteczek 
samoprzylepnych lub plakatów, wraz z podpisami ich twórców
- bardziej formalnego dokumentu w postaci specjalnie przygotowanej karty ze spisanymi zasadami, podpisana przez wszystkich uczniów i nauczyciela

10. ostateczna wersja kontraktu powinna być zawsze "pod ręką", 
zawieszona w klasie do wglądu lub/i w formie kopii wklejona do zeszytu każdego ucznia, 
tak aby w razie potrzeby odnieść się do konkretnego postanowienia 
i omówić jego realizację lub jego naruszenie

11. końcowym elementem kontraktu powinno być podpisanie zobowiązania;
planuję zamieścić w nim taką mniej więcej formułkę:


"Oświadczam, że znam i rozumiem wszystkie zasady współpracy znajdujące się w niniejszym kontrakcie klasowym. Zobowiązuję się do ich przestrzegania, gdyż jestem świadomy tego, że wpłynie to pozytywnie nie tylko na mój rozwój i efektywność mojej pracy, ale także na efekty pracy moich rówieśników i nauczyciela, gdyż wszyscy tworzymy wspomagającą siebie nawzajem grupę, w której każdy z nas jest ważny.”

 


* jako inspiracja do przeprowadzenia "burzy mózgów" świetnie sprawdzi się też wykonanie i wykorzystanie przeróżnych grafik w postaci memów lub dowolnych plastycznych, o czym szerzej napisałam tutaj:

GRAFIKO-KONTRAKT 



Brak komentarzy:

Prześlij komentarz