niedziela, 15 listopada 2015

1. FISZKOWAĆ czy NIE FISZKOWAĆ? Oto jest pytanie ;)

 
Za cel obieramy popularne ostatnio FISZKI.

Fiszka jaka jest każdy, kto ma do czynienia z uczeniem się języka obcego, widział i wie. Na półkach księgarni czy w Internecie można znaleźć ich mnóstwo. Odpowiadając na tytułowe pytanie, oczywiście, że należy fiszkować i to jak najbardziej kreatywnie jak się tylko da, nie ograniczając się do instrukcji podanej w tych zakupionych wersjach. Jak najbardziej pochwalam i polecam ich stosowanie, ale fiszki, które przynoszą faktyczne i szybkie efekty to te spersonalizowane, tworzone samodzielnie na podstawie materiałów rzeczywistych wykorzystywanych na lekcjach czy w celach własnych. Na lekcjach języka w szkołach czy kursach mamy dostępne głównie podręczniki czy też ksera dostarczane przez nauczycieli; na co dzień słuchamy piosenek i nie raz jesteśmy zainteresowani ich tłumaczeniem. Korzystamy z internetu, gdzie co rusz jesteśmy eksponowani na anglojęzyczne czy innojęzyczne treści. Wszystko to stanowi bogate źródło słownictwa i środków językowych, stanowiących świetny materiał do tworzenia fiszek.

Jeśli jesteś nauczycielem i chcesz dołączyć fiszkowanie do metod stosowanych na swoich zajęciach, zaprezentuj najpierw sposób ich tworzenia uczniom, żeby namacalnie doświadczyli tego trybu pracy ze słownictwem. Samodzielnie przygotuj przykładową kolekcję dostosowaną i wykorzystującą materiał lekcyjny, aby uczniowie zobaczyli od początku do końca co z czym się je, i aby potem już sami zaczęli je projektować według własnych możliwości, koncepcji i uznania.

Poniżej zamieszczam część mojej kolekcji tworzonej przez ponad 10 lat jako uczennica liceum i studentka. 









 FISZKI 
i różne ich oblicza
 
OBLICZE PIERWSZE     
KROK I 
wprowadzenie

Wybierz zakres słownictwa na jakim chcesz, aby uczniowie się skupili. Uprzedź ich o tym, że na następnej lekcji będą pracować ze słownictwem z czytanki X ze strony Y i żeby zaznaczyli dzisiaj słownictwo, jakie wykorzystasz w fiszkach. Żeby ich aktywizować, po przeanalizowaniu tekstu czytanego, przedstaw "pre-fiszkowe" zadanie: kto pierwszy znajdzie w tekście słowo "CREATE", a kto odnajdzie "ARRIVE", a kto widzi tłumaczenie słowa "GOTOWAĆ"? Po każdym odnalezionym słowie, zachęcamy uczniów do podkreślania czy zaznaczania markerem docelowego słownictwa, tak aby mieli gotowy materiał do dalszych ćwiczeń. Dodatkowo możemy poprosić o przeczytanie dłuższej frazy z tym słowem. Ten moment jest ważny, gdyż pokazujemy uczniom, że słowo to nie odizolowany od kontekstu wolny elektron, ale ważna i wieloznaczna część składowa wypowiedzi. Dlatego w późniejszych etapach pracy z fiszkami należy podkreślać ten fakt, dodatkowo urozmaicając zadania wprowadzające, powtórzeniowe i utrwalające o zapewnienie możliwości użycia słowa w kontekście nadającym mu znaczenie.


KROK II 
zadanie domowe dla nauczyciela

a. Przygotuj plik karteczek, napisz na jednej stronie znaczenie obcojęzyczne, a na drugiej jego tłumaczenie. Można napisać słowa polskie i obcojęzyczne na osobnych karteczkach w celu zniwelowania podglądania.




b. Na początku każdej lub co drugiej lekcji, zachęć uczniów do wylosowania 2-3 karteczek;
 ich zadaniem będzie przetłumaczenie słowa, które akurat znajduje się na wierzchu; czyli jeśli uczeń widzi słowo polskie, podaje wówczas jego obcojęzyczne tłumaczenie, i na odwrót.

c. Żeby takie ćwiczenie nie miało zbyt płytkiego jednopoziomowego znaczenia, poproś ucznia aby ułożył samodzielnie zdanie z danym słowem; jeśli będzie miał problem z pomysłem na zdanie, pomóż mu podając przykładowe zdanie w języku przeciwnym do tego, w jakim uczeń ma się wypowiedzieć.

d. Zmodyfikuj ćwiczenie, dodając jeszcze jedną formę aktywności; nazywam to "zadaniem z dedykacją" - uczeń, który dedykuje wylosowaną fiszkę innemu uczniowi, który z kolei tłumaczy i podaje przykładowe zdanie;

e. Urozmaić zadanie jeszcze inaczej - jeśli fiszki bazowały na słownictwie z czytanki z poprzednich lekcji, zachęć uczniów do odszukania wylosowanej fiszki w tejże czytance; po wylosowaniu uczeń wypowiada słowo, i wraz z innymi uczniami na czas szukają tłumaczenia i miejsca w tekście gdzie pojawiło się to słowo (jest to modyfikacja ćwiczenia wprowadzającego z KROKU I, tyle, że to uczniowie działają pełną parą, a nauczyciel jedynie monitoruje i wkracza wtedy, gdy istnieje potrzeba poprawienia wymowy czy poprawności tłumaczenia)

f. Możesz nagradzać uczniów za to ćwiczenie. Uczeń który odgadnie większość czyli np. 2/3 słowa dostanie plusa, natomiast ten, który nie przetłumaczy zadnego lub mniejszość dostaje minusa, z możliwością jego poprawienia na kolejnych zajęciach, przy kolejnym losowaniu fiszek.


 KROK III
uczniowie w akcji
a. Po kilku takich sesjach, zachęć dzieci do przygotowania własnych fiszek. To na pewno zaoszczędzi Twój czas, a jednocześnie jeszcze bardziej usprawni proces uczenia się słownictwa u dzieci.

b. Fiszki przygotowane samodzielnie przez uczniów w domu lub na lekcji mogą posłużyć do kolejnego ćwiczenia na kolejnych zajęciach, kiedy to uczniowie będą pracować w parach, nauczając się wzajemnie tego, co sami przygotowali. Zachęci ich to do wymiany wiedzy i informacji
- pierwszy uczeń udostępnia fiszki partnerowi w formie losowania
- po wylosowaniu jednego słowa, uczeń stara się je przetłumaczyć dane słowo
- jeśli nie wie, autor fiszki przedstawia mu tłumaczenie albo samodzielnie sprawdza znaczenie na odwrocie i odkłada na kupkę - JESZCZE NIE WIEM; na kupkę "WIEM" odkłada te, które nie sprawiają mu problemu.
- po określonycm czasie nauczyciel pyta uczniów jakich słów się nauczyli, jakie okazały się dla nich nowe/trudne/łatwe w pliku kolegi/koleżanki lub jakie sobie przypomnieli

c. Można zmodyfikować ćwiczenie, prosząc każdego ucznia o przygotowanie fiszek na podstawie materiałów, które ich interesują.
- Uczniowie zaopatrują się w teksty, które są dla nich ciekawe tj. w postaci tekstów piosenek, obcojęzycznych komentarzy z portali społecznościowych, tekstów z innych podręczników, cokolwiek z czym uczniowie mają styczność i czym są zainteresowani
- Wówczas sami pracują z tymi tekstami, zaznaczają słowa, przygotowują na ich podstawie fiszki, które następnie przedstawiają koledze w parze na zajęciach, nauczając go tym samym nowego słownictwa.

WAŻNE! 
Kupowanie czy projektowanie i kolekcjonowanie fiszek samo w sobie nie da jeśli nie będziemy systematycznie powtarzali tego słownictwa, dlatego też w kontekście szkolnym, warto założyć "VOCABULARY BOXES" czy innego rodzaju formy archiwizowania fiszek, tak aby regularnie do nich powracać. Po każdej lekcji warto dodawać do naszego "BOXA" kolejne lekcyjne fiszki, tak aby na kolejnych zajęciach wykorzystywać je do powtórzeń w dogodnej dla nas formie i celu.

 
Z doświadczenia wiem i mogę zapewnić, że te ćwiczenia  są niesamowicie motywujące, ciekawe i angażujące dla uczniów. Pozytywny szum i entuzjazm widoczny w ich pracy na prawdę zachwyca i udowadnia, że warto wykorzystać zasoby w podręczniku, ale też odejść od jego mało kreatywnych i efektywnych zadań. Pokazujcie uczniom JAK się uczyć, i dopiero później oczekujcie efektów. Nie wymagajcie, czegoś do czego nie wiedzą JAK się zabrać. Tak na pewno będzie łatwiej, sprawniej i przyjemniej dla obu stron.  

INFORMACJE DODATKOWE 
dla UCZNIA

1. Sprawy techniczne. Przygotuj:
- kopertę/pudełko/teczkę/ cokolwiek, w czym będzie Ci wygodnie składować fiszki
- jakieś źródło papieru; mogą to być kolorowe kartki z notesików; możesz wycinać określonej wielkości szablony z kartek bloku listowego lub zeszytu
- ulubione markery, długopisy, kredki, ołówki w ulubionych kolorach

2. wybierz materiał z jakiego skorzystasz jako źródła nowego słownictwa; może to być zwyczajna lista słówek zadana przez nauczyciela lub tekst z podręcznika lekcyjnego, piosenka ulubionego zagranicznego wykonawcy, komentarz obcojęzyczny na Facebooku czy innym portalu społecznościowym albo jakiekolwiek inne źródło słownictwa, które Cię z jakiś powodów interesuje;

3. po przeczytaniu tekstu, zaznacz zakreślaczem/wypisz docelowe słowa, wyrażenia lub nawet zdania, które były dla Ciebie nowe, nie pozwalały zrozumieć sensu zdania lub w jakiś sposób Cię zaciekawiły;

4. wybierz dogodny słownik tradycyjny lub internetowy;

5. zacznij tworzyć fiszki
Sposobów może być kilka w zależności od wieku, stopnia zaawansowania można zamieszczać na nich treści.
- dla początkujących dobrym rozwiązaniem może być zamieszczanie pojedynczych słów na jednej stronie karteczki, a na odwrocie jego tłumaczenie
- jeśli lubisz rysować to urozmaicaj fiszkę ilustracjami jakie kojarzą Ci się z danym słowem
- dla ambitniejszych początkujących słowo może być wsparte przykładem użycia w zdaniu

- dla jeszcze bardziej ambitnych zadanie może polegać na dopisywaniu zapisu fonetycznego oraz dodatkowych znaczeń danego słowa wraz z przykładowymi zdaniami

* zdania można układać samemu, a następnie przedkładać nauczycielowi do weryfikacji pod kątem poprawności
* dobrym źródłem przykładowych zdań są słowniki językowe, gdzie przy każdym wyświetlonym słowie pojawiają się definicje oraz przykładowe zdania 
* wykorzystaj przestrzeń w swoim pokoju - firanki, tablice korkowe, ściany, obudowę szaf, itp. - przyklejaj, przyczepiaj i przytwierdzaj do nich karteczki z interesującymi Cię słowami, tak abyś miał z nimi jak najczęstszą styczność  
* organizuj, kolekcjonuj i archiwizuj fiszki tak jak wolisz - w pudelkach, kopertach, segregatorach, słoikach
* jeśli lubisz układać wiedzę w kategorię, podziel fiszki na grupy tematyczne, czyli na przykład te, które dotyczą CZŁOWIEKA (wyglądu, cech charakteru, emocji, itp.) umieść w kopercie czy pudełeczku pod tą nazwą; PODRÓŻOWANIE i jego aspekty takie jak środki transportu, rodzaje wakacji, itp. w pojemniku z nazwą PODRÓŻOWANIE; i tak dalej; 
* powtarzaj jak najczęściej słownictwo z własnoręcznie przygotowanej kolekcji; dokładaj na bieżąco nowe i powracaj do starych fiszek
* warto podzielić kolekcję na dwa segmenty - pierwszy, w którym będziesz zbierał słownictwo łatwe, takie które nie sprawiało Ci większych trudności i do którego będziesz powracał rzadziej, oraz segment drugi, gdzie znajdą się słowa problematyczne pod kątem wymowy, znaczenia czy pisowni,i do którego będziesz powracał o wiele częściej




2 komentarze:

  1. to może jakieś konkretne przykłady Pani nam czytelnikom pokaże?:)

    OdpowiedzUsuń
  2. Szczegółowe strategie i podejścia do tematu fiszek znajdziecie tutaj:
    http://neuroteaching.blogspot.com/p/blog-page_10.html

    OdpowiedzUsuń